Hamparsum Dersleri - 3. Ders: Bemoller

 

Devam          Geri          Ders Dizisi   Giriş sayfasına

Geçen derslerde arızasız ve diyezli perdeleri gördük. Bu derste ise bemol arızalı, yani temel perdeden yaklaşık yarım ton kadar daha pes olan sesleri tanıyacağız. Bu kez de çok sayıda bemol arızası olan bir makam seçtik: Kürdîli Hicazkâr. Bu dersimizde örnek olarak Hanende Manol Ağa'dan "Bağa girdim Kamışa" şarkısına çalışacağız. Önce aranağme ile başlayalım:

İlk ölçüdeki yeni işaretler, geliş sırasıyla:

Hisar, Mi Bemol

(=Re Diyez)

Acem, Fa

(=Mi Diyez) :

Şehnaz, Tiz La Bemol

(=Tiz Sol Diyez)

Kürdî, Si Bemol

(=La Diyez) :

 

Ó

 

ã

 

•

 

£

Solfejde okunuşu:

Mi

Solfejde okunuşu:

Fa

Solfejde okunuşu:

La

Solfejde okunuşu:

Si

1. En önemlisi: Hamparsum'da bemol için ayrı bir işaret yok! Bemollü notalar için bir önceki arızasız perdenin diyezi alınıyor : Mi Bemol için Re Diyez, Si Bemol için La Diyez, v.b...
Arızalı bir notanın ne zaman diyez, ne zaman bemol olarak değerlendirileceği, hangi notalarla birlikte kullanıldığından  anlaşılıyor: Örneğin eserde (burada olduğu gibi) Şehnaz'ın yanında Gerdâniye (Tiz Sol) da kullanılıyorsa, Şehnaz'ı Tiz La Bemol olarak değerlendirmek gerekiyor demektir. Yok eserde Tiz Sol değil de Tiz La kullanılıyor olsaydı, o zaman Şehnaz'ı Tiz Sol Diyez olarak değerlendirip solfejde "Sol" diye okuyacaktık...
Ama pratikte bütün bu fikir yürütmelere gerek olmuyor: Makamı, makamın arızalarını tanıyorsak,  arızanın diyez mi, bemol mü olduğunu üzerinde düşünmeden kavrıyoruz. (Makamları iyice tanımıyorsak, başlarda şu genel kural da yardımcı olur: Türk Mûsikîsi makamlarında diyez daha az, bemol genellikle çok daha sık kullanılır...)

2. Acem perdesini geçen dersten tanıyoruz. Ama orada o, Eviç'in yanında Mi Diyez diye kul­la­nı­lı­yor­du. Bu makamda ise Eviç yok, buna karşılık solfejde "Mi" diye okunan Hisar (Mi Bemol) var. Bu yüz­den burada Acem solfejde "Fa" diye okunuyor.

Şimdi ilk ölçüyü terennüm edelim:

  ƒ             ƒ       …  

„ Ò Ó ã • ” ã   Ó Ò Â Ò £ ©

(Es)   (ReMi)         (FaLa)         (SolFa)                 (MiRe)        (DoRe)        Si-i

Onaltılık değerlerin kısalığını belli etmek için yine ikişer ikişer gruplaştırarak yazdık. Bu birinci ölçüyü iyice öğrendiğinizden emin oluncaya kadar tekrar tekrar çalışın. İkinci ölçü birincinin hemen hemen tekrarı. Yalnızca sonda  Re - Si Bemol yerine Mi Bemol - Tiz Sol notaları var. Şimdi  iki  ölçüyü birden, ama bu kez yardımsız, yukarıdaki yazılara da bakmadan okuyup tekrarlayın:

 ƒ      ƒ   …  ƒ      ƒ   …

„ÒÓ㤔ã ÓÒÂÒ£©„ÒÓ㤔ã ÓÒÂӔ©

Üçüncü ölçü için tizini gördüğümüz La Bemolün bir de normali ile tanışacağız:

Zirgüle, La Bemol

(=Sol Diyez)

 

“

Solfejde okunuşu:

La

Devam          Geri          Ders Dizisi   Giriş sayfasına